Mùa mưa là giai đoạn ao nuôi tôm phải đối mặt với nhiều biến động về môi trường như pH giảm, độ mặn thay đổi, oxy hòa tan thấp, khí độc tăng cao và tảo dễ tàn. Những thay đổi này khiến tôm bị sốc, giảm sức đề kháng và tạo điều kiện cho vi khuẩn, virus, ký sinh trùng phát triển mạnh.

Để hạn chế thiệt hại, bà con cần nhận biết sớm các nguyên nhân phát sinh bệnh tôm mùa mưa và áp dụng biện pháp quản lý phù hợp.

1. Độ pH giảm và độ mặn biến động đột ngột

Sau những cơn mưa lớn, nước mưa làm loãng nước ao, kéo theo hiện tượng giảm độ mặn và hạ pH. Tại các vùng đất phèn, mưa còn có thể rửa trôi axit từ bờ và đáy ao, khiến pH giảm nhanh hơn.

Sự thay đổi đột ngột này làm tôm bị sốc môi trường, giảm khả năng miễn dịch, bỏ ăn và dễ nhiễm các bệnh do vi khuẩn.

Giải pháp

• Duy trì pH từ 7,5–8,5.
• Bón vôi CaCO₃ hoặc Dolomite theo định kỳ để ổn định pH và độ kiềm.
• Tăng cường quạt nước nhằm hạn chế hiện tượng phân tầng nước.

2. Thả giống trong điều kiện thời tiết bất lợi

Tôm giống sau vận chuyển thường có sức khỏe yếu. Nếu thả vào những ngày mưa, môi trường nước chưa ổn định, tôm rất dễ bị sốc và tỷ lệ hao hụt cao.

Giải pháp

• Ưu tiên thả giống vào buổi sáng hoặc khi thời tiết ổn định.
• Không thả giống ngay sau các trận mưa lớn.
• Cải tạo ao kỹ và bón vôi quanh bờ để hạn chế phèn rửa trôi.

3. Khí độc tích tụ khiến tôm nổi đầu

Mưa kéo dài làm oxy hòa tan giảm, trong khi lớp bùn đáy phân hủy mạnh tạo ra khí độc như H₂S và NH₃. Đây là nguyên nhân khiến tôm nổi đầu, bơi yếu và giảm ăn.

Nếu không xử lý kịp thời, tôm rất dễ phát sinh các bệnh về gan tụy và đường ruột.

Giải pháp

• Xi-phông đáy ao định kỳ.
• Bổ sung chế phẩm xử lý khí độc như Yucca.
• Giảm lượng thức ăn đến khi môi trường ổn định.
• Tăng cường quạt nước, đặc biệt vào ban đêm.

4. Tảo tàn làm môi trường nước mất cân bằng

Mưa nhiều làm giảm cường độ ánh sáng và thay đổi độ kiềm, khiến tảo chết hàng loạt. Khi tảo phân hủy sẽ tiêu hao lượng lớn oxy và làm tăng khí độc.

Điều này khiến môi trường nước nhanh xuống cấp, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe đàn tôm.

Giải pháp

• Theo dõi màu nước thường xuyên.
• Gây lại màu nước khi cần thiết.
• Bón vôi định kỳ để ổn định độ kiềm.
• Duy trì hệ vi sinh có lợi nhằm hạn chế tảo phát triển mất kiểm soát.

5. Chất rắn lơ lửng và bùn hữu cơ gia tăng

Nước mưa cuốn theo đất, bùn và các chất hữu cơ từ bên ngoài vào ao, làm tăng hàm lượng chất rắn lơ lửng. Chúng có thể bám vào mang tôm, cản trở quá trình hô hấp và tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển.

Giải pháp

• Xi-phông đáy ao thường xuyên.
• Sử dụng chất trợ lắng khi cần.
• Bổ sung nước sạch đã qua xử lý.
• Điều chỉnh lượng thức ăn hợp lý để giảm chất thải.

6. Thiếu khoáng khiến tôm mềm vỏ và khó lột xác

Nước mưa làm giảm hàm lượng khoáng, đặc biệt là canxi và magie. Khi thiếu khoáng, tôm dễ mềm vỏ, lột xác không hoàn toàn, chậm lớn và tăng nguy cơ nhiễm bệnh.

Giải pháp

• Bổ sung khoáng định kỳ.
• Bón CaCO₃ hoặc Dolomite theo hướng dẫn kỹ thuật.
• Duy trì độ kiềm ổn định trong suốt vụ nuôi.

7. Mầm bệnh xâm nhập theo nguồn nước

Mùa mưa làm tăng nguy cơ đưa mầm bệnh từ bên ngoài vào ao thông qua nước cấp, động vật trung gian hoặc giáp xác tự nhiên.

Đây là nguyên nhân làm gia tăng các bệnh nguy hiểm như bệnh đốm trắng, hoại tử gan tụy, phân trắng và các bệnh do vi khuẩn Vibrio.

Giải pháp

• Chỉ cấp nước qua ao lắng và xử lý đạt yêu cầu.
• Lắp lưới lọc để ngăn cá tạp và giáp xác.
• Định kỳ sử dụng chế phẩm sinh học nhằm duy trì hệ vi sinh có lợi và hạn chế vi khuẩn gây bệnh.

Một số lưu ý giúp phòng bệnh tôm mùa mưa

Ngoài các biện pháp trên, bà con nên:

• Theo dõi pH, độ kiềm, độ mặn, oxy hòa tan, NH₃ và NO₂ hằng ngày.
• Tăng cường chạy quạt nước trước, trong và sau mưa.
• Điều chỉnh lượng thức ăn theo sức ăn của tôm.
• Định kỳ bổ sung vitamin, khoáng chất và men vi sinh để nâng cao sức đề kháng.
• Kiểm tra hoạt động của tôm sau mỗi trận mưa để phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường.